Centrum Nauki o Laktacji im. ANNY OSLISLO

Jak prawidłowo przystawiać dziecko do piersi?

Monika Żukowska-Rubik, Magdalena Nehring – Gugulska

Prawidłowy mechanizm ssania piersi przez dziecko jest jednym z ważniejszych warunków udanego karmienia piersią. Ssanie jest rytmicznym ruchem, który jest możliwy dzięki prawidłowej budowie i funkcji całego aparatu oralnego: języka, szczęki, żuchwy, warg i policzków. Budowa jamy ustnej i prawidłowość odruchów ssania, szukania powinny być ocenione w ciągu 12 godzin od porodu przez lekarza neonatologa lub pediatrę [1]. Wszelkie nieprawidłowości muszą być odnotowane w dokumentacji dziecka i powinno się jeszcze w szpitalu podjąć stosowną interwencję: konsultacja doradcy laktacyjnego, konsultacja neurologopedy, frenotomia (w przypadku krótkiego wędzidełka podjęzykowego) [2].

Zanim dziecko rozpocznie ssanie (suckling) musi nastąpić uchwycenie piersi (attachment, latch on). Od sposobu uchwycenia piersi zależy ułożenie piersi w buzi dziecka i efektywność ssania – pobierania pokarmu.

U wielu gatunków ssaków osesek samodzielnie chwyta pierś. U człowieka prawidłowe uchwycenie i ssanie zależy od sposobu, w jaki matka przystawi dziecko do piersi. W tym celu mama musi przyjąć wygodną pozycję – patrz rozdz. 7. Pierwsze karmienie. Następnie chwycić pierś czterema palcami od spodu, kciuk ułożyć na piersi (chwyt C), daleko od otoczki, aby nie ograniczać dziecku dostępu [3].

Uchwycenie piersi

faza przygotowania – matka drażni brodawką okolicę podnosową dziecka. Prawidłową reakcją będzie szerokie otworzenie buzi i wysunięcie języka (ryc.1).


Ryc. 1. Drażnienie brodawką okolicy pod noskiem Fot. Piekarska A. MP/CNoL

Faza uchwycenia – w momencie kiedy niemowlę szeroko otwiera buzię (jak do ziewnięcia) (ryc. 2) wykonuje ono równocześnie ruch główką do przodu i chwyta pierś. W niektórych sytuacjach matka delikatnie przysuwa główkę nakładając otwartą buzię na pierś kierując brodawkę w stronę podniebienia. Istotne jest, by nie wsuwać piersi do przymkniętej buzi ani też nie pozwalać dziecku wciągać brodawki do środka jamy ustnej. Wszystkie czynności związane z przystawianiem dziecka muszą być spokojne i delikatne. [2]


Ryc. 2. Moment nakładania na pierś. Fot. Piekarska A. MP/CNoL

Oto cechy prawidłowego uchwycenia piersi (ryc. 3) [2]:

kąt pomiędzy wargami rozwarty powyżej 130º
wargi dolna warga wywinięta, górna odchylona
nos i broda czubek nosa blisko piersi, broda dotyka piersi
policzki nie zapadają się
głębokość duża część otoczki w buzi dziecka (1,5 – 2 cm od podstawy brodawki)
pozycja dolna warga obejmuje większą część otoczki niż górna
Mlaskanie, cmokanie nieobecne
Odczucia matki ssanie nie wywołuje bólu u matki dyskomfort tylko na początku karmienia
Brodawka po karmieniu Okrągła, nie spłaszczona

Ryc. 3. Prawidłowe uchwycenie piersi. Fot. Piekarska A. MP/CNoL

Prawidłowe ssanie jest konieczne do efektywnego pobierania pokarmu z piersi. Składa się z dwóch faz – fazy zasysania, kiedy buzia jest szeroko otwarta, język opuszcza się w dół, a wewnątrz jamy ustnej powstaje podciśnienie oraz fazy kompresji, kiedy następuje zwarcie szczęki i żuchwy, język przesuwa się do góry i następuje połknięcie mleka. Po kilku pierwszych szybkich ruchach ssących uruchamia się odruch wypływu mleka (oksytocynowy). Wyraźnie widać zmianę rytmu ssania, staje się teraz miarowe, wolniejsze, głębsze. Wyraźnie słychać odgłos połykania. Tuż po przełknięciu porcji mleka dziecko robi szybki wydech, ten odgłos przypomina sapnięcie lub głoskę „k”. (głoska „k”). Aby opróżnić pierś regularne połykanie powinno trwać minimum 10 minut z jednej piersi [2,3].

Oto cechy prawidłowego ssania [3]:

Ruchy ssące obecne głębokie, wolniejsze niż przed wypływem (zmiana rytmu!)
Serie zassań długie (10-30 zassań w serii)
Rytm ssania miarowy ok. 1/sekundę, z krótkimi przerwami między seriami zassań
Połykanie Obecne Regularne Stosunek zassań do połknięć 1:1; 2:1, 3:1
Długość minimum 10 minut z jednej piersi

Jeżeli dziecko chwyciło pierś nieprawidłowo, trzeba przerwać karmienie wkładając czubek palca w kącik ust dziecka (ryc. 4) i powtórzyć przystawianie od początku.


Ryc. 4. Przerywanie karmienia. Fot. Piekarska A. MP/CNoL

Pamiętaj! U płaczącego dziecka język cofa się i unosi do góry. Nie jest możliwe uzyskanie prawidłowego uchwycenia piersi. Najpierw uspokój dziecko, a następnie przejdź do przystawiania.

O nieprawidłowym uchwyceniu piersi (ryc.5) świadczy [3]:


Ryc. 5. Nieprawidłowe uchwycenie. MEDELA Polska

Ryc. 5. Nieprawidłowe uchwycenie. MEDELA PolskaO nieprawidłowym ssaniu świadczy [3]:

Pamiętaj! Większość problemów z laktacją wynika ze nieprawidłowego mechanizmu ssania!

Konsekwencjami nieprawidłowego mechanizmussania mogą być [3]:

Zarówno sposób przystawiania jak i sposób ssania można skorygować. Jednak im dłużej noworodek utrwala sobie nieprawidłowy nawyk, tym trudniej go od tego odzwyczaić.

Pamiętaj! Im szybciej zgłosisz się do doradcy laktacyjnego, im szybciej nieprawidłowości zostaną skorygowane, tym skuteczniej zapobiegniesz problemom!

Piśmiennictwo:

  1. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 września 2010 w sprawie standardów postępowania oraz procedur medycznych przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem (Dz. U. Nr 187, poz. 1259). Nowelizacja z dn. 20 września 2012 roku (Dz.U.12.1100 z dn. 4.10. 2012).
  2. Nehring-Gugulska M., Żukowska-Rubik M., Stobnicka-Stolarska P, Paradowska B. PROTOKÓŁ OCENY UMIEJĘTNOŚCI SSANIA PIERSI. Standardy med. 2013, 6 (w druku).
  3. Żukowska-Rubik M, Nehring-Gugulska M. Sztuka karmienia piersią. W: Karmienie piersią w teorii i praktyce. Podręcznik pod redakcją Nehring-Gugulskiej M, Żukowskiej-Rubik M, Pietkiewicz A. Medycyna Praktyczna, Kraków 2012; 69-76.

Zapisz się na newsletter