Centrum Nauki o Laktacji im. ANNY OSLISLO

Jak zmienia się pokarm?J

Magdalena Nehring-Gugulska, Patrycja Stelmaszczuk

Na skład pokarmu wpływa wiele czynników. To fenomen natury. Tak jak zmieniają się potrzeby dziecka, w poszczególnych fazach rozwoju, tak odpowiednio organizm matki dostosowuje skład mleka.

Mleko wcześniacze (Premature milk)

W pokarmie matki wcześniaka jest więcej białka, hormonów, czynników wzrostu, immunoglobuliny SIgA, laktoferryny, wapnia, fosforu, cynku, magnezu, żelaza, potasu, sodu, chlorków, prawdopodobnie więcej tłuszczów, w tym cholesterolu, fosfolipidów i średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych (MCT), mniej laktozy. Mleko to ma wyższą wartość energetyczną (58-70 kcal/dl w porównaniu z mlekiem dojrzałym (48-64 kcal/dl) (Lawrance, 2005)

Mleko przedporodowe (Prepartum milk)

Wydzielanie mleka w gruczołach piersiowych (laktogeneza I) rozpoczyna się ok. 16 tygodnia ciąży. Mleko to kumuluje się w przewodach mlecznych, u niektórych kobiet kropelki mleka pojawiają się na brodawkach. Mleko to zawiera dużo białka, sodu, chlorków, mało laktozy i tłuszczów. (Walker, 2002; Lawrance, 2005)

Siara (Colostrum)

To pierwszy pokarm, jaki uzyskuje noworodek. Wydzielanie siary trwa przez 4 – 6 pierwszych dni po porodzie. Siara jest gęstym, żółtawym płynem. Barwę nadaje jej beta-karoten. Objętość siary w pierwszych dobach po porodzie nie jest duża, dziecko przyjmuje raptem 50 – 100 ml/dobę (mała pojemność żołądka, słabe możliwości trawienne, wydalnicze itp.), ale w siarze jest wtedy bardzo wysokie stężenie immunoglobulin, zwłaszcza klasy SIgA oraz leukocytów (ochrona immunologiczna). W porównaniu z mlekiem dojrzałym jest też więcej sodu, potasu, chlorków, białka i witamin A, E i karotenu, mniej tłuszczów i laktozy. Ma niższą wartość kaloryczną (67 kcal/dl) niż mleko dojrzałe (75 kcal/dl). (Lawrance, 2005)

Mleko przejściowe (Transitional milk)

Jest fazą przejściową od siary do mleka dojrzałego pomiędzy 7 a 14 dobą. Jest białawe, zmienne. Obniża się poziom immunoglobulin i białka oraz witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, wzrasta poziom laktozy, tłuszczów i witamin rozpuszczalnych w wodzie. Rośnie wartość kaloryczna. (Lawrance, 2005)

Mleko dojrzałe (Mature milk)

O mleku dojrzałym możemy mówić od 2 tygodnia po porodzie. Jest ono niebieskawe, wodniste, klarowne. Zwiększa się jego objętość, kaloryczność, zawartość laktozy, tłuszczów, obniża poziom białka.

Tłuszcze w mleku kobiecym

Tłuszcze są najbardziej zmiennym składnikiem pokarmu kobiecego. Ich stężenie zmienia się w czasie jednego karmienia (patrz niżej),  zależy od odstępu między karmieniami, stopnia opróżnienia piersi, okresu laktacji i może być różne w obu piersiach i u różnych kobiet. Początkowo dziecko uzyskuje pokarm pełnowartościowy, ale niskotłuszczowy, a wraz z pobieraniem pokarmu i opróżnianiem się piersi, poprzez zwiększoną przepuszczalność nabłonka wydzielniczego otrzymuje pokarm coraz bardziej tłuszczowy. Pod koniec karmienia stężenie tłuszczu u niektórych kobiet może sięgać 5%! Dziecko sterując częstością i długością karmień zapewnia sobie dostawę tłuszczów w odpowiedniej ilości. (Lawrance, 2005, Hartamnn, Hale 2007). Nie należy więc wmawiać matkom, że na początku karmienia „leci woda, a pod koniec zupa”! To nie prawda! Jak również nie należy ich straszyć, że jak krótko karmią, to dziecko nie zje II fazy mleka. Dziecko, które je szybko i sprawnie, zje obie fazy mleka w 10 minut, a nawet i krócej. Maluch, który je powoli, potrzebuje adekwatnie więcej czasu.

Mleko I fazy (Foremilk)

W pierwszych minutach ssania: jest wodniste, poziom tłuszczu jest niski (2%).

Mleko II fazy (Hindmilk)

W późniejszych minutach ssania: poziom tłuszczu jest wysoki (5- 6%). 

Piśmiennictwo:

  1. Lawrence RA. Biochemistry of human milk. Lawrence RA, Lawrence RM, ed. Breastfeeding. A guide for the medical profession. Philadelphia, Pensylvania: Elsevier Mosby; 2005.
  2. Walker M. Normal nutrition and biochemistry. Core Curriculum for Lactation Consultant Practice. ILCA, Jones and Bartlett Publishers, Sudbury. Massachusetts, 2002.
  3. Hale T, Hartmann P. Textbook of Human Lactation. Hale Publishing 2007

Zapisz się na newsletter